Suy ngẫm đầu năm

1.

Cha mẹ mất sớm, Hiếu lớn lên với ông bà nội. Trong môi trường già, Hiếu ít nói, điềm đạm, hiền lành và lớn trước tuổi. Học xong trường luật, anh nhập ngũ như bao thanh niên khác, và đóng quân ở Biên Hòa. Hiếu hay ghé qua nhà máy Dona Foods thăm tôi nên anh em cũng thân tình hơn, và vì Hiếu thích tìm hiểu hỏi tôi về những tình thế chính trị và xã hội bên Âu Mỹ. Hiếu cũng đọc sách nhiều. Năm 1973, mới 25 tuổi, anh lấy một cô vợ, Dung, làm giáo viên ở một trường gần trại lính. Đời sống không giàu có, danh giá, nhưng tạm ổn và bình thường.

Năm 1975, Hiếu ra trình diện chánh quyền mới và bị bắt đi tù cải tạo vì mang lon Thiếu Úy của chế độ cũ. Ở nhà, có lẽ vì đời sống vật chất khó khăn, nên gia đình vợ bắt Dung đi lấy chồng mới, một cán bộ cao cấp từ Bắc vào. Dung có 1 đứa con gái với chồng mới, Hùng.

Năm 1978, Hiếu được tha và về lại thành phố. Sau 1 năm lang thang vô định, vợ yên vui với chồng con mới, Hiếu vượt biên, sống thêm 1 năm ở trại tỵ nạn Mã Lai và đến Mỹ vào 1980. Vừa đi làm vừa đi học, năm 1988, anh cũng lấy xong bằng MS về điện toán và tìm được việc tốt ở hãng Boeing. Vẫn yêu vợ cũ, Hiếu không có cô bồ nào nghiêm túc và vẫn thư từ hỏi thăm Dung như một người bạn lâu năm.

Trong khi đó, nhờ thăng quan tiến chức nên gia đình Hùng-Dung giàu lên và Hùng lại sa vào những tật xấu như ăn nhậu, có thêm nhiều nhân tình, và cờ bạc. Sau đó, sức khỏe Hùng lại suy sụp với bệnh viêm gan. Năm 1994, Hùng bị bắt vì dính líu đến một vụ lừa đảo gì đó khá lớn.

Dung viết thư cầu cứu Hiếu và anh quay về nước tìm lại “người yêu đang gặp nạn”. Sau 9 tháng, Hiếu và Dung chạy chọt cứu Hùng ra khỏi tù. Mất khá nhiều tiền, tài sản của Hùng-Dung bốc hơi cùng với số tiền dành dụm Hiếu đem về từ Mỹ. Hiếu phải loay hoay cùng Dung hùn hạp mở tiệm ăn tìm sinh kế. Vài tháng sau khi ra khỏi tù, Hùng lại bỏ Dung đi theo cô nhân tình mới và về lại Tuyên Quang xa xôi.

Không còn gì ngăn trở, Hiếu và Dung lại tái hợp và tổ chức một đám cười nhỏ ở Saigon vào cuối năm 1997. Tôi không dự được vì đang bận công tác ở xa. Nhưng nghe mọi người kể lại là dù cô dâu chú rễ đều gần 50, hai người đã hôn nhau say đắm khi cắt bánh cưới. Có lẽ đây là một “the end” thường thấy ở các phim Hollywood?

Sông với nhau đúng 1 năm, Hiếu và Dung ly hôn. Tiệm ăn phải đóng cửa vì ế ẩm và hai vợ chồng chẳng còn đồng nào để chia nhau. Hiếu quay về Mỹ tìm việc làm và Dung quay lại Biên Hòa sống nghèo khổ với gia đình. Hiếu viết cho tôi giải thích vắn tắt là “khác biệt văn hóa”. Có thể có nhiều lý do khác nữa, nhưng tôi đoán là thực tế đã phá vỡ những huyền thoại anh chàng trai Hiếu mang trong lòng về người yêu.

Đôi khi, thực tế kéo ta xuống chỉ trong 2, 3 tháng trên mây. Hiếu mất đến 25 năm mới rơi ngã. Nhưng trôi trong huyền thoại 25 năm cũng mang nhiều giây phút phấn khích cho cuộc sống? Có nhiều dân tộc mất cả 70, 80 năm vẫn chưa nhìn ra thực tại? Họ có hạnh phúc? Một câu ngạn ngữ của Tây Phương, “Ignorance is bliss”????? Hay như ông bà ta nói,” Ngu si hưởng thái bình?”

(Theo: http://www.gocnhinalan.com/)

2.

- Đang đói bụng, cầm một trái táo ở trong căn phòng tối, trong trái táo có con sâu, ta có thể ăn trái táo và cả con sâu ngon lành vì phòng tối ta không biết có con sâu, ta chỉ cảm nhận được vị ngọt của táo.

Cùng trái táo đó, trong phòng sáng trưng, ta thấy táo có sâu, ta kinh tởm vứt táo đi, không dám ăn vì ngoài cảm giác ngọt ta còn biết rằng có cảm giác ghê rợn của con sâu mang lại.

Một người không hiểu rộng, hiểu biết văn hóa xã hội kinh tế không bằng người thông minh, vẫn có thể có sự mãn nguyện nào đó do anh ta không đòi hỏi cao, không thắc mắc nhiều vấn đề phức tạp. Như anh ăn táo sâu có thể mãn nguyện hơn anh vứt bỏ trái táo, vì anh ăn táo vừa hưởng cảm giác ngon, vừa được no, anh vứt táo vì quá thông minh lại có cảm giác tiếc rẻ vị ngọt và cảm giác đói nên sẽ có bất mãn nào đó.

Có thực sự là có người dám ăn táo sâu? Ngày xưa phở có chứa chất độc ướp xác chết, người ta vẫn ăn, cảm thấy ngon và mãn nguyện, hiện tại trái cây nhiều chất bảo quản được xem là độc hại, vẫn nhiều người ăn loại trái cây đó, cảm thấy ngon và mãn nguyện. Có người biết đam mê ngoại tình với phụ nữ làng chơi sẽ thiệt hại tiền bạc lớn và nhiều thiệt hại vô hình, nhưng vẫn có cảm giác mãn nguyện nào đó ở người ngoại tình.

Tôi nhớ rằng một thiền sư từng nói, hạnh phúc không dựa vào tri thức hay sự thông minh, mà dựa vào tâm thức, tâm an lạc thì cuộc sống dù không giàu sang và không thông minh nhưng vẫn có cảm giác hạnh phúc.

Nếu tri thức và thông minh có thể đem lại hạnh phúc, thì đã không có nhiều giáo sư tiến sĩ bất mãn với cuộc sống, không có các chính trị gia, kinh tế gia, doanh nhân giàu có muốn tự sát.

- Đôi khi cuộc sống, ta tìm lại về những chốn xưa, nơi có những ký ức cũ tươi đẹp, bao năm ấp ủ về quá khứ khiến ta yêu cảnh xưa vật cũ.

Khi về lại chốn xưa, cảnh xưa vật cũ còn đó, liệu ta có còn yêu kỉ niệm xưa hay không? Dù cảnh vật không thay đổi, nhưng con người nơi đó đã thay đổi, xã hội văn hóa nơi đó đã thay đổi, ngay cả quan điểm bản thân ta cũng thay đổi, dẫn đến cảm giác của hiện tại sẽ không thể nào như xưa, vì những yếu tố tạo nên những điều tốt đẹp của quá khứ đã thay đổi trong hiện tại.

- Hai vợ chồng ngày xưa sống tốt với nhau, chia tay, giữ kỉ niệm đẹp, rồi quay lại với nhau, nhưng quan điểm của người vợ đã thay đổi khá nhiều sau bao năm tháng sống với người chồng thứ 2, sống với hoàn cảnh xã hội thứ 2 sau năm 1975. Người chồng thứ nhất dù ký ức xưa vẫn tươi đẹp, nhưng hiện tại đã già hơn, thu nhập đã khác hơn, điều kiện sống đã khác hơn, ngay cả những năm tháng làm lụm và sống với văn hóa nước ngoài khiến cho quan điểm sống thay đổi.

Hai sự thay đổi của 2 con người, khiến cho sự tái hợp hôn nhân đã dẫn đến kết quả không như ngày xưa. Như nhà Phật từng nói, chỉ cần một yếu tố nhỏ nào đó trong nguyên nhân, đều có khả năng khiến kết quả thay đổi.